Infectiegevaar bij operaties drastisch terugdringen? Dat kan, met gebruik van een methode van honingbijen. Eenvoudig thuis een uitstrijkje maken? Als het even meezit is dat voor vrouwen straks de gewoonste zaak van de wereld. Maak nader kennis met de bedrijven achter deze medische vindingen: toppers op het gebied van biotech.
Biotechnologie of ‘biotech’ is een lastig te definiëren, want heel breed gebied. ‘Iets met organismen en techniek’. In elk geval gaat het om een hooginnovatieve sector. Goed voor de meest uiteenlopende innovaties en toepassingen, van vaak grote economische en maatschappelijke waarde. Neem biologisch afbreekbaar plastic. Of de DNA-chip, die een precisiediagnose en effectieve behandeling mogelijk maakt bij borstkanker. Of speciaal bewerkte voedingsmiddelen die overgewicht helpen voorkomen. En denk aan nieuwe waterzuiveringtechnieken in de strijd tegen het wereldwijd tekort aan schoon drinkwater.
Brainport regio Eindhoven kent een sterk biotech cluster, onder andere met dank aan de vele MKB-bedrijven die daar deel van uitmaken en samenwerken in het Biotech Systems Platform (BSP), zie kader. Dit groeiende netwerk, waarin potentiële innovatiepartners elkaar vinden, helpt om productontwikkeling van de grond te krijgen. Ook de bedrijven die hier centraal staan, konden rekenen op steun vanuit het BSP.
LABO en Hacta: katheters met een desinfecterende coating
Minder infecties bij operaties dankzij ‘bloemetjes en bijtjes’
Het is een voorbeeld van ‘green chemistry’, rechtstreeks uit de natuur: de antibacteriële stof propolis, door bijen verzameld uit de bloemknoppen van bomen. “Propolis is rijk aan zogenaamde ‘flavonoïden’, die buitengewoon goed helpen om infecties te weren uit de drukbevolkte bijenkorf”, legt Gerrit Zwart uit. Hij is directeur van LABO, een innovatieve fabrikant van coatings voor katheters, de welbekende slangetjes die chirurgen gebruiken en waarmee zij bijvoorbeeld een drain aanleggen.
LABO ging een interessante samenwerking aan met het chemisch bedrijf Hacta, dat de kunst verstaat om de ‘wonder flavonoïden’ te testen op antibacteriële eigenschappen. Het bleek mogelijk om flavonoïden te verwerken in coatings en daar zo een sterk anti-microbiële werking aan mee te geven.
“Onderzoek is veelbelovend. De coatings doorstaan met glans de test tegen diverse soorten microben en algemeen voorkomende bacteriestammen.” In één moeite door slaagde LABO er bovendien in om de katheters gladder te maken, waardoor ze makkelijker hanteerbaar zijn.
Zwart hoopt zijn product snel toegepast te zien. “Bij helaas 30% van alle operaties die technisch goed verlopen, ontstaan achteraf complicaties. Vaak is er dan sprake van een infectie. Dat percentage kan flink omlaag door katheters te gebruiken met een desinfecterende coating.” Het BSP bracht LABO en Hacta bij elkaar. Vervolgens kwam de samenwerking tussen de bedrijven in een stroomversnelling, doordat het BSP een projectplan vorm gaf en een geschikte subsidie vond - en wist te verwerven - speciaal voor medische ontwikkelingen met een link naar chemie.
“Zonder die stimulans hadden we het niet gered. Wat ik jammer vind, is dat het nu nog wachten is op de benodigde wetgeving om onze innovatie daadwerkelijk in de praktijk te kunnen inzetten. Ik hoop dat de overheid zich ook op dat punt slagvaardig toont.”
Delphi Bioscience BV: vrouwvriendelijke zelftest voor preventie baarmoederhalskanker
Vrouwvriendelijke zelftest voor preventie baarmoederhalskanker
In Azië is het al een succes: vrouwen halen bij hun huisarts de ‘Delphi Screener’ waarmee zij zelf eenvoudig een uitstrijkje maken. Vervolgens gaat het monster op de post, of naar de apotheek, en wordt het in een laboratorium getest op risico’s op het ontwikkelen van baarmoederhalskanker. De Gezondheidsraad gaf in 2011 het advies om ook in Nederland de zelftest in te voeren, voor vrouwen die geen gebruik maken van het uitstrijkje.
“Hier kost het iets meer tijd om er op over te stappen dan in Azië, waar nieuwigheden nu eenmaal wat sneller worden omarmd. Maar het ziet ernaar uit dat de test op grote schaal beschikbaar komt voor Nederlandse vrouwen. En net als het uitstrijkje, vergoed vanuit de AWBZ”, vertelt René Hol, directeur van Delphi Bioscience BV dat de Screener ontwikkelde. Een goede zaak, benadrukt hij. “Een derde van de vrouwen gaat niet naar de huisarts voor een uitstrijkje. Om allerlei redenen. De zelftest neemt voor veel vrouwen de drempel weg.”
Een vooruitgang is bovendien de nieuwe, zeer betrouwbare manier waarop de zelf afgenomen monsters worden geanalyseerd. Het gaat om moleculaire diagnostiek, in plaats van het bestuderen van een monster onder de microscoop zoals nu nog gebeurt. “Nogal ouderwets. Zo doen we het in Nederland al 60 jaar, ongeacht het feit dat in 40% van de gevallen baarmoeder-halskanker over het hoofd wordt gezien. Moleculair screenen op het kankerverwekkende Humaan Papilloma Virus, biedt voor wel 95% betrouwbaarheid.”
De moleculaire methode komt uit de koker van het bedrijf SelfScreen, een spin off van het VU medisch centrum. “Onze innovatiepartner. In nauwe samenwerking hebben we ervoor gezorgd dat de Delphi Screener precies het juiste, benodigde monster afneemt. Vanuit het BSP kregen we ondersteuning bij het maken van een stappenplan voor de gezamenlijke ontwikkeling, en ook bij het verwerven van een startsubsidie daarvoor.” Een producent voor de Screener werd gevonden in het bedrijf Helvoet in Tilburg.
Het Biotech Systems Platform
Koppel biotech aan hightech systemen en technologieën, en de mogelijkheden zijn eindeloos. Reden voor Brainport Development, Chematronics en Mikrocentrum om in 2008 het Biotech Systems Platform (BSP) op te richten, met als doel het stimuleren van samenwerking tussen MKB-bedrijven in de bio(life)-tech, high tech, lifesciences, agrofood en andere sectoren met een link naar biotech.
Rutger Stultiëns is nauw betrokken vanuit Chematronics, als adviseur en projectleider. Hij licht toe: “Het BSP richt zich op het MKB, want juist dat heeft een enorm innovatiepotentieel. MKB’ers beschikken over de flexibiliteit om snel in te springen op nichemarkten, met relatief lage investeringen. Dat terwijl grote OEM’s (Original Equipment Manufacturers, red.) gebonden zijn aan de wet van de grote getallen. Zij kopen liever eenmaal bewezen succesvolle innovaties uit het MKB over, om daar vervolgens de wereldmarkt mee op te gaan.”
Inmiddels telt het BSP ruim 60 leden, gevestigd in Brainport Regio Eindhoven en deels ook daarbuiten.“ We werken regio-overschrijdend en leggen daarmee belangrijke relaties tussen bedrijven uit Zuidoost-Nederland en andere regio’s. De combinatie van competenties van bedrijven uit verschillende regio’s levert toegevoegde waarde op. En we onderhouden nauwe contacten met kennis-instellingen zoals Wageningen Universiteit.” Geregeld organiseert het BSP themabijeenkomsten voor ondernemers uit diverse sectoren tegelijk.
“We proberen zoveel mogelijk verschillende bedrijven met elkaar in contact te brengen, dus steken we de bijeenkomsten breed in. Een geschikt thema is dan bijvoorbeeld ‘hightech hygiëne’. Daar valt van alles onder: het reinigen van de lucht in een ziekenhuis, maar ook die in een varkensstal!”
De initiatiefnemers van het BSP stellen hun infrastructuur beschikbaar voor business case detectie, strategische positionering, projectontwikkeling en -begeleiding, het matchen van kennispartijen en ondersteuning op het gebied van financiering en implementatie. Het BSP wordt ondersteund door de Kamer van Koophandel Brabant, REAP Zuidoost-Brabant en het SRE Stimuleringsfonds.
BSP stand op Health and Technology beurs
Meer weten over het BSP en wat het BSP voor uw onderneming kan betekenen? Kom dan kennismaken bij onze stand op de Health and Technology beurs op 18 en 19 september in Papendal.
