BRAINPORT

met Eindhoven als hart, is een innovatieve toptechnologieregio van wereldformaat. Hier bedenken we oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van morgen.

Over Brainport

'Een inspirerende plek voor onderwijsinnovatie'

07 november 2017

‘Een inspirerende plek voor onderwijsinnovatie’

Met de derde editie van het Kennisfestival Leren in Brainport bereiken ook de Brainport Scholen een nieuwe fase. Vorig jaar ondertekenden de huidige elf deelnemende VO-scholen het bijzondere samenwerkingsconvenant (lees ook) en spraken bestuurders van meer dan honderd basisscholen uit de regio elkaar over mogelijkheden om het vernieuwende concept ook in de PO-categorie te realiseren. Een jaar later zijn binnen beide onderwijsvormen veel nieuwe stappen gezet, waar bezoekers van het festival ongetwijfeld weet van krijgen en inspiratie uit kunnen putten. 

Zelfreflectie
Voor de huidige elf Brainport Scholen is het, na de voortvarende start de afgelopen jaren, tijd voor een eerste evaluatie. “We hebben bewust voorlopig geen afspraken met nieuwe (aspirant)leden”, vertelt vestigingsdirecteur van het Jan van Brabant College in Helmond (een van de Brainport Scholen) Geert-jan Nillesen. “We moeten eerst de paden goed bewandelen voordat we kunnen spreken over uitbreiding. Eigenlijk zitten de Brainport Scholen nu in hun puberteit en daar hoort dus zelfreflectie bij; wie zijn we, waar staan we, waar willen we naartoe en hoe waarborgen we dit?” Een van de onderwerpen die hoog op de agenda staat tijdens deze bezinningsfase, is de kwaliteitscultuur, licht Nillesen toe. “We willen juist geen samenwerkingsverband zijn op basis van controle, maar op basis van een deelcultuur. Hoe gaan de scholen met elkaar en met de pijlers om (zie deze blog over de pijlers:)? Dat gaan we het komend jaar in kaart brengen.”

Sterkere identiteit
Een van de positieve ervaringen is dat elke Brainport School op zijn eigen manier invulling geeft aan het concept. “Dat staat haaks op een veelgehoorde reactie van andere scholen, namelijk dat ze uit concurrentieoverweging verbaasd zijn over de kennisdeling. Maar wij zien juist dat geen van de scholen de vernieuwingskwesties hetzelfde aanpakt. En dat ze daarmee juist een sterkere identiteit ontwikkelen”, aldus Nillesen. “Wel hebben ze allemaal hetzelfde bredere doel, namelijk om leerlingen verder te helpen binnen de regio.” Volgens hem profiteert die regio daar uiteindelijk ook van: “De Brainport Scholen zijn ontstaan naar aanleiding van de titel Slimste Regio Ter Wereld. En door de betere aansluiting van het onderwijs bij het bedrijfsleven krijgt Brainport Eindhoven meer aanzien en kracht om ook de slimste te blijven.” De verschillende manieren waarop Brainport Scholen daaraan bijdragen, komen duidelijk aan bod tijdens het Kennisfestival. En op de kersverse website, die tijdens het festival gepresenteerd wordt. 

Principes uitdragen
Op die website is bijvoorbeeld te lezen hoe de samenwerking tussen Brainport Scholen tot stand komt. Aan de basis staat het schoolleidersoverleg, onder leiding van voorzitter Rob van der Vorst, directeur onderwijs bij het Heerbeeck en Kempenhorst College. Hij onderstreept de huidige periode van bezinning. “Wij willen een groep scholen zijn die principes uitdragen, maar daarvoor geen afvinklijstjes invullen. Dus vooral inventariseren en waarborgen hoe de pijlers worden doorleefd binnen de scholen. Zowel bij de docenten als bij de leerlingen, want daar zit uiteindelijk de grootste meerwaarde. We willen hen naast de benodigde examenstof veel zelfkennis en een ondernemende houding meegeven. Waarmee ze goed voorbereid de regionale arbeidsmarkt op kunnen en bedrijven dat ook merken.” Hij merkt het toegenomen besef al. “De mooiste ervaring vind ik dat leerlingen aan mij vragen hoe ze later ook mee kunnen doen aan de Solar Challenge (zie dit artikel).”
Het Kennisfestival heeft belangrijke bijdragen geleverd aan de ontwikkeling van de Brainport Scholen, weet Van der Vorst. “Vooral voor het besef dat het heel breed toegepast kan worden. Veel scholen dachten vanwege de naam Brainport dat het met name technische vakken betreft, maar op het festival zien ze wat de vernieuwende aanpak ook voor andere vakken kan betekenen. Het is een inspirerende plek voor onderwijsinnovatie.” Als sprekend voorbeeld noemt hij hoe een docent wiskunde twee edities geleden kennismaakte met de toepassing van robots in de les en dat vertaalde naar zijn eigen interesse in drones. “Vervolgens heeft hij zijn leerlingen gevraagd een wiskundige formule te bedenken voor het ontwikkelen van een drone. Dat idee presenteerde hij vervolgens zelf weer tijdens het festival vorig jaar.” Dit jaar hoopt Van der Vorst meer universiteiten en hogescholen te betrekken bij het samenwerkingsverband. “We willen uitzoeken hoe leerlingen nog sneller stappen kunnen zetten binnen de onderwijscyclus in Brainport Eindhoven. Dat is niet alleen goed voor hen, maar ook voor de cyclus. Elke generatie doet dingen anders, heeft andere denkwijzen. Die willen we zoveel mogelijk samenbrengen.”

Brainport Basisscholen
En over generaties gesproken; de jongste leeftijdscategorie komt ook steeds dichterbij het Brainport onderwijsconcept. SKPO bestuurder Peter Tijs sprak vorig jaar nog van een ‘onderzoekende fase’ (zie ook) en sindsdien is achter de schermen veel gebeurd. “Twaalf schoolbesturen hebben meegewerkt aan drie bijeenkomsten over het vormen van learning communities. Zo is een mooie dynamiek ontstaan en we zijn geïnspireerd door elkaars verhalen. Die inspiratie gaan we verder ontwikkelen binnen het curriculum van de Brainport Scholen, in de vorm van zes intensieve interviews tussen twee scholen, waarin ze elkaar bevragen over wat al goed gaat en waar nog aandachtspunten liggen.” Tijs weet dat alle scholen in ieder geval verder willen op basis van de pijlers. “Tijdens de komende editie van het festival komt de commissie van toezicht bij elkaar, besluiten we of de twaalf geïnteresseerde scholen aansluiten als Brainport Scholen en bespreken we de volgende stappen.”

Urgentiebesef
Maar de belangrijkste stap is inmiddels gezet, aldus Tijs: “Het urgentiebesef over vernieuwende onderwijsvormen is er. Scholen beseffen dat de tijd rijp is en dat juist het basisonderwijs daar heel geschikt voor is. Vanwege de leeftijdsgroepen en de ruimte in het curriculum om te onderzoeken hoe de pijlers gestimuleerd kunnen worden. Het Kennisfestival draagt enorm bij aan dat urgentiebesef dankzij de goede exposure van kansen en mogelijkheden. Ik zie om me heen al heel veel gebeuren en op het festival kunnen andere partijen dat ook zien. Onderwijsprofessionals die de wil en het lef hebben om te investeren in aspecten als innovatie, doorlopende leerlijnen, een contextrijke leeromgeving of zelfs een aangepaste nieuwbouw, ervaren hier dat ze er niet alleen voor staan.”