BRAINPORT

met Eindhoven als hart, is een innovatieve toptechnologieregio van wereldformaat. Hier bedenken we oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van morgen.

Over Brainport

Scholen delen ervaring internationalisering via toolkit

23 januari 2018

De internationalisering van Brainport Eindhoven neemt een grote vlucht. Dat is niet alleen meer in het bedrijfsleven te merken, maar ook steeds vaker in het straatbeeld, het openbare leven én in de klas. Kinderen van internationale kenniswerkers krijgen daarom steeds vaker een vaste plek binnen het reguliere, regionale onderwijs. Hun ouders blijven immers steeds vaker voor een langere periode wonen en werken in de omgeving. Reden voor de triple helix partners (overheid, ondernemers en onderwijs) om ‘een verstrekkende visie’ te ontwikkelen voor structurele internationalisering van het regionale onderwijs, onder de noemer We are the future. 

Van visie naar actie
“Internationalisering in de regio raakt anno 2018 iedereen”, vertelt Nathalie Peijs, projectleider Internationalisering Onderwijs bij Brainport Development. “De wereld wordt ook steeds kleiner; mensen werken makkelijker in andere landen, dus de kans dat de toekomstige generatie zelf naar het buitenland vertrekt of buitenlandse collega’s krijgt, is heel groot. Zeker in Brainport Eindhoven, als mondiale hightech regio, gaat die internationale ontwikkeling steeds sneller. Daarom is het voor iedereen belangrijk om daarin mee te bewegen en met name om kinderen een goede basis mee te geven op het gebied van taalvaardigheid, culturele bewustwording en interculturele samenwerking & communicatie.” Doelstelling van de triple helix partners is dat alle basis- en middelbare scholen in Brainport Eindhoven binnen vijf jaar internationalisering breed opnemen in hun onderwijs. “Daar staan de scholen ook positief tegenover, maar ze geven wel aan dat ze de praktische uitwerking soms lastig vinden. Daarom is het nu tijd om van visie naar actie over te gaan”, aldus Peijs. 

Wereldburgerschap
Een van de eerste acties is de We are the future toolkit vol hands-on toepassingen van internationalisering door regionale scholen die in de voorhoede lopen. Deze werd officieel gepresenteerd tijdens het Kennisfestival Leren in Brainport, eind 2017 in het Evoluon, waar ruim zestig onderwijsprofessionals er meteen mee aan de slag gingen tijdens een workshop. De toolkit is gratis beschikbaar via de website van het festival. Kern van de toolkit is samenwerking en kennisdeling tussen scholen om zo van elkaar te leren en een proactieve houding aan te nemen. Een van de scholen die best practices deelt via de toolkit is basisschool De Heiacker in Veldhoven. Directeur Judith Aust: “Naar aanleiding van een visietraject hebben we als doel gesteld om onze leerlingen op te leiden tot wereldburger. Door middel van Vroeg Vreemde Talen Onderwijs om met hen (15% van de onderwijstijd, red.) bestaande activiteiten in het Engels te doen, gekoppeld aan oriëntatie buitenlandse culturen en de stimulering van meer onderzoeksvaardigheden.” 

Teacher-spouse programma

Een beproefde methode, aldus Aust, die bovendien voor alle kinderen geschikt is. “Een tweede taal leren op jonge leeftijd heeft niets te maken met intelligentie of geheugen, ieder kind kan het. Juist op terreinen waar sommige kinderen minder goed meekomen, geeft het een boost als ze wel hun Engels verbeteren. Je ziet echt dat het ze trots maakt en meer zelfvertrouwen geeft.” Aust wil andere scholen meegeven dat ze internationalisering ‘niet zomaar’ invoeren, maar zich verdiepen in de theorie van tweedetaalverwerving, ouders erbij betrekken en stapsgewijs invoeren, monitoren en aanpassen. Op die manier ging ook basisschool ’t Slingertouw in Eindhoven aan de slag. Tevens kozen zij voor een aanvullende methode; het teacher-spouse programma. “De presentatie van de toolkit was voor ons tegelijkertijd het startsein voor het derde jaar van dit programma”, vertelt adjunct-directeur Sultan Solak. “Het begon als pilot in samenwerking met Brainport Development met een tweeledig doel; de Engelse taalvaardigheid van onze teamleden opkrikken én ontmoetingen met de vele internationale kenniswerkers in de omgeving stimuleren. Dus we zijn die twee groepen aan elkaar gaan koppelen. Met succes; het eerste jaar hadden we drie koppels en nu trekken al 25 deelnemers samen op.”

Cultural awareness
Tussentijdse evaluaties wezen uit dat niet alleen de medewerkers van ’t Slingertouw taalkundig baat hadden bij het teacher-spouse programma. “Ook de native speakers leerden beter Nederlands dankzij de ontmoetingen. Zij weten bovendien hoe het is om op latere leeftijd een nieuwe taal te leren. Dat gaf onze collega’s weer meer zelfvertrouwen.” Volgens Solak is internationalisering ‘niet alleen een taalding’, maar gaat het vooral over ‘cultural awareness’. “Brainport Eindhoven kent een mooie mengeling van nationaliteiten, met elk een eigen verhaal. Dat biedt ook kennis over onderwijssystemen in andere landen. En hoe meer je weet over andere culturen, hoe beter je leert om geen oordelen te hebben over dingen en/of mensen die anders zijn. Je verbreedt je horizon.” Vanuit die optiek wil ’t Slingertouw, als aspirant-Brainport school, op meer terreinen aan de slag met internationalisering. “We noemen het toekomstproof onderwijs, met focus op thema’s als zelfstandigheid, techniek en programmeren”, aldus Solak. “Dat is toch de digitale wereldtaal.”

Noodzaak voelen
Over wereldtalen gesproken; de kersverse directeur van basisschool de Reigerlaan in Eindhoven, een van de andere scholen die bijdragen aan de toolkit, kan wel de personificatie van internationalisering genoemd worden. De Belgische Geert Simons woonde en werkte in Dubai, Roemenië, Duitsland en Nigeria en is sinds kort coördinator internationalisering voor samenwerkingsverband SALTO. Zodoende deed hij ruime ervaring op met het thema, die hij nu inzet bij SALTO en de Reigerlaan. Hij ziet een aantal goede ontwikkelingen binnen het regionale onderwijs: “Steeds meer scholen hebben taalklassen voor buitenlandse kinderen en hun ouders. Dat is belangrijk voor het sociale weefsel met de school. Ook zie ik dat scholen met veel internationale leerlingen die diversiteit visualiseren, bijvoorbeeld door pinnetjes op een wereldkaart te plaatsen bij landen waar de kinderen vandaan komen. Zo creëer je bewustwording. Dit soort voorbeelden onderstrepen de belangrijkste ontwikkeling, namelijk dat de zoektocht naar internationalisering in het onderwijs echt gaande is.” Simons benadrukt dat de nadruk nu ligt op ‘het overtuigen van scholen die de noodzaak nog niet voelen omdat ze weinig internationale leerlingen hebben’. “Daarom is de toolkit en de huidige visieontwikkeling zo belangrijk”, zo benadrukt hij. 

International College
Een school die de noodzaak wel degelijk voelt en dat ook vol overtuiging in de praktijk brengt, is het Heerbeeck College in Best. “De leerlingen krijgen het hele jaar zeven vakken in het Engels. Daarnaast leggen we vier weken per jaar alle lessen stil voor ons International College programma”, vertelt directeur Rob van der Vorst. Tijdens die weken worden Biology, Geography, Global Issues, English, Science en Physical Education in het Engels gegeven. Ook worden leerlingen ondergedompeld in een groot aantal activiteiten waardoor de wereld van Bèta, Design en Ondernemerschap in een realistische context wordt geplaatst. Ook gaan de leerlingen aan de slag met betekenisvolle (internationale) vraagstukken of uitdagende projecten, vaak in samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties. “Het International College is tot stand gekomen naar aanleiding van gesprekken met regionale partners (bedrijven, red.) over wat nodig is voor het functioneren van leerlingen op de toekomstige arbeidsmarkt”, licht Van der Vorst toe. “Daar bleek uit dat het vooral van belang is dat ze goed om kunnen gaan met verschillende culturen. Een open mindset is beter dan vreemde talen leren.” Zodoende heeft het Heerbeeck College als doelstelling ‘om de internationale wereld actief binnen de school te halen’ en ‘het belang van keuzemogelijkheden voor kinderen’ over te brengen. 

Scholen delen ervaring internationalisering via toolkit