BRAINPORT

met Eindhoven als hart, is een innovatieve toptechnologieregio van wereldformaat. Hier bedenken we oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van morgen.

Over Brainport

Ioniqa met unieke cleantech op 'reis naar bewijs'

  • Ioniqa-CEO-Tonnis-Hooghoudt-01-June-2015
  • Ioniqa-Magnetic-Fluid-01-June-2015
  • Ioniqa-Team-01-June-2015

Start-up Ioniqa Technologies uit Eindhoven heeft de ontbrekende schakel gevonden voor het volledig recyclen van gekleurd PET-plastic. Na een zoektocht van bijna zes jaar staat de jonge onderneming voor een doorbraak. Mede dankzij Chemelot Ventures en bestaande investeerders die 2,5 miljoen euro in het bedrijf stoppen. Medeoprichter en directeur Tonnis Hooghoudt kan eindelijk op ‘reis naar bewijs’. “De markt geeft ons terug dat we een echte game changer in huis hebben doordat Ioniqa de kleur uit PET plastic afval kan verwijderen.”

Het beklemmende beeld van een aangespoelde schildpad, verstrikt in plastic afval en hierdoor vreselijk misvormd, zinkt niet snel in het gemoed. Het is exemplarisch voor de gevolgen van de ’plastic soep’ in de oceanen. Het toont de problemen die ontstaan uit plastic afval waar niets mee gebeurd. Het lijkt erop dat de oplossing hiervoor uit de Brainportregio komt en Ioniqa uit Eindhoven een serieuze kanshebber is. De start-up, gevestigd in hightech bedrijvencentra Twice, heeft een unieke technologie ontwikkeld waarmee gekleurd PET-plastic (polyethyleentereftalaat) volledig recyclebaar kan gaan worden. Dat zou een enorme doorbraak betekenen. Op dit moment kan nog niemand in de markt de kleur uit PET-afval halen en zo zuivere PET grondstoffen uit recycling aanleveren.

Het recyclen van kleurloos PET-plastic bestaat al langer. Het gebeurt voornamelijk op een mechanische manier en kleuren worden daarbij niet verwijderd. Jaarlijks produceren we wereldwijd 50 miljoen ton PET, voornamelijk uit gekleurde flessen en textiel. Slechts 10 procent van deze afvalberg wordt wereldwijd eerst gerecycled en daarna 'gedowncycled' naar laagwaardiger toepassingen zoals textiel, tapijtvezels of bindstrippen. Maar zelfs deze beperkte kringloop stopt na een paar cyclussen. Uiteindelijk verdwijnt de rest in de verbrandingsoven, in de grond (landfill) of in de oceanen mede omdat op dit moment de kleur er niet uitgehaald kan worden.

Circulaire economie

Ioniqa-directeur Tonnis Hooghoudt: “Ons proces is hét voorbeeld van circulaire economie zowel wat PET betreft als ook ons smart magnetic materials. In wezen hoef je maar één keer PET uit olie te produceren en kun je daarna met ons proces eindeloos PET recyclen. De marktkansen zijn groot omdat de recyclemethode energie- en kostenefficiënt is, kortom betaalbaar is en dat vraagt de markt. Het proces werkt bij relatief lage temperaturen en de gerecyclede PET-grondstof is daarmee concurrerend met productie uit olie. Bovendien hoeven bedrijven geen afvalheffing te betalen. Dat kan grote bedrijven miljoenen euro’s schelen omdat ze niets meer naar de verbrandingsoven hoeven te brengen.”

Dat je als starter niet per sé piepjong hoeft te zijn, bewijst Hooghoudt. Hij verruilde zijn baan in ITC in Engeland op zijn 47ste voor het ondernemerschap. “Nee, leeftijd is geen enkel punt. Sterker; je kunt juist veel voordeel hebben van je ervaring in het bedrijfsleven. Ik was op zoek naar iets uitdagends waarin techniek en ontwikkeling centraal staan en heb dat kunnen combineren met fantastische vraagstukken uit de markt.”

Magnetic smart materials

Via zijn eigen contacten en het DPI-Value Centre in Eindhoven kwam Hooghoudt terecht bij dr. Carlos Guerrero. Deze Mexicaanse onderzoeker, werkzaam op de Technische Universiteit Eindhoven, hield zich bezig metmagnetic smart materials. “Met hem heb ik Ioniqa opgericht en het patent gevestigd. Carlos verkoos een jaar later een researchbaan in Australië, maar hij is als extern adviseur nog wel verbonden aan het bedrijf. Zelf ben ik gaan zoeken naar een passend businessmodel. Je hebt misschien een baanbrekende technologie, maar moet wel luisteren naar de behoeften van de markt om de daar de juiste toepassing bij te vinden. De klant bepaalt of hij gaat betalen voor het eindproduct en daarbij stellen de financiers veel vragen als ze gaan investeren. Je moet dus voortdurend blijven ontwikkelen, aftasten en bijstellen.”

Ionisch

De technologie die Ioniqa heeft ontwikkeld, is gebaseerd op ionische vloeistoffen, ofwel gesmolten zouten die vloeibaar zijn bij kamertemperatuur. De bedrijfsnaam Ioniqa verwijst daar ook naar. Door aan deze relatief stabiele materie ijzeren nano-deeltjes toe te voegen en uiteindelijk te scheiden met een magneet en circulair te hergebruiken, kunnen chemische scheidingsprocessen worden uitgevoerd. Bovendien valt de katalysator telkens terug te winnen, wat bijdraagt aan de zuiverheid van het eindproduct, de kosten van het proces en een minimale impact op de omgeving. Deze zogenoemde platformtechnologie leent zich voor diverse toepassingen.

Hooghoudt: “We hebben aanvankelijk innovatieve afdichtingen (sealings) gemaakt voor een fabrikant van kogellagers. In 2011 zijn we na eigen marktanalyse haast bij toeval ‘gestruikeld’ over de toepassing van onze technologie: recycling van gekleurd PET-plastic. Twee jaar later hebben we in ons lab bewezen dat ons proces werkt. Eerst in volumes van een reageerbuis, in 2014 vervolgens duizend keer zo groot op liter-niveau. Dat is wereldwijd nog niemand gelukt. Toen realiseerden we ons echt dat we een game changer in huis hadden. Dankzij de investeerders komt de bouw van een demonstratiefabriek op kilo-ton niveau nu echt dichterbij. We willen op een chemisch terrein een installatie neerzetten met een capaciteit van 10 kiloton per jaar. Chemelot in Limburg is daarbij een goede kandidaat. Vanaf 2017 moet de fabriek volledig operationeel zijn. Daarmee is het echte bewijs geleverd dat het ook op industrieel niveau werkt.”

Licentie

Hooghoudt ziet zelf de proeffabriek als een soort blauwdruk voor toekomstige licenties. Chemische bedrijven en multinationals werken met zeer grote volumes en dan is onze gepatenteerde technologie interessant voor de markt. “Met bulkchemie zullen we de wereld niet veroveren, wel met de inzet slimme technologieën.” In de toekomst wil hij zich met zijn bedrijf ook richten op andere plastics en materialen.

Hoewel de doorlooptijd van onderzoek naar werkend businessmodel lang blijkt, is Hooghoudt lovend over het dynamische ecosysteem van de Brainportregio. “De TU/e met hun Innovation Lab, de adviseurs van Brainport Development, Bright Move en de banken, kortom het hele netwerk is voor Ioniqa cruciaal gebleken. Samen met de gemeente Eindhoven en de provincies Noord-Brabant en Limburg zijn het geweldige aanjagers. Dat we hier in Twice zitten, heeft ook geholpen. Ze tonen begrip als je als start-up een keer echt krap bij kas zit en de huursom wat later afdraagt”, zegt hij met een knipoog.

Meer informatie?

Filmpje 1

Filmpje 2

launch your business

Naam bedrijf

Ioniqa

Gevestigd in

Catalyst, TU/e Science Park Eindhoven

Website

www.ioniqa.com

Meer weten over high tech bedrijvencentra op High Tech Campus Eindhoven of TU/e Science Park? Kijk op www.launchyourbusiness.nl!